काठमाडौं । सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड ले प्लान्ट स्याट सँगको प्राविधिक सहकार्यमा तापक्रममा हुने वृद्धि कारण गाई तथा भैँसीको दूध उत्पादनमा आउने कमीबाट कृषकलाई हुने क्षतिबाट सुरक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले नेपालमै पहिलोपटक सूचकांकमा आधारित दूध उत्पादन बीमालेख सञ्चालनमा ल्याएको छ।

कम्पनीका अनुसार २०८३ वैशाख ७ देखि भदौ ३१ गतेसम्मको १५० दिन अवधिमा दैनिक अधिकतम तापक्रमका आधारमा बीमालेखको गणना गरिनेछ। निर्धारण गरिएको तापक्रमको तहमा आधारित यो बीमा कञ्चनपुर, कैलाली, बर्दिया, बाँके, दाङ, कपिलवस्तु र चितवन जिल्लाका गाई तथा भैँसीपालक कृषक, समूह तथा सहकारीलाई लक्षित गरिएको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत चंकी क्षेत्री ले जानकारी दिनुभयो।

हालसम्म विभिन्न सहकारी तथा समूहमार्फत १,६२७ गाई तथा भैँसी यस योजनामा आबद्ध भइसकेका छन्। नेपाल बीमा प्राधिकरण बाट स्वीकृति प्राप्त यस बीमाको पुनर्बीमा नेपाल रि-इन्स्योरेन्स कम्पनी मार्फत गरिएको छ।

यो बीमा तापक्रमका कारण उत्पन्न हुने तनावमा आधारित रहेर दूध उत्पादनमा हुने ह्रासलाई मात्र समेट्नेछ। तापक्रमको आधिकारिक रेकर्डलाई आधार मानेर तोकिएको सीमा नाघेमा मात्रै क्षतिपूर्ति प्रदान गरिनेछ। सुमन घिमिरे का अनुसार पूर्वनिर्धारित तहअनुसार नै क्षतिपूर्ति निर्धारण हुनेछ।

सूचकांकमा आधारित ‘ट्रिगर प्रणाली’ प्रयोग गरिएकाले दाबी प्रक्रिया छिटो र पारदर्शी हुने कम्पनीका कृषि विभाग प्रमुख उमेश ढकाल ले बताउनुभयो। जल तथा मौसम विज्ञान विभाग बाट प्राप्त आधिकारिक तापक्रम तथ्यांक प्रयोग गरिनेछ भने ट्रिगर स्तर पुगेपछि दाबी प्रक्रिया सुरु हुनेछ।

दाबी विभाग प्रमुख शुभाष दीक्षित का अनुसार सम्बन्धित निकायबाट सूचकांक प्राप्त भएको ७ दिनभित्रै विद्युतीय माध्यमबाट सिधै कृषकको बैंक खातामा भुक्तानी पठाइनेछ।