काठमाडौं । टोखामा आज(सोमवार) बिस्का जात्रा धुमधामका साथ मनाइँदैछ । टोखाको बिस्का जात्रालाई काठमाडौं उपत्यकाकै सबैभन्दा पुरानो मानिन्छ ।

जात्रा मनाउन टोखा नगरपालिकाले पालिकाभर सोमवारका लागि सार्वजनिक विदा दिने घोषणा गरेको छ । भक्तपुरमा झै बिस्का जात्रा काठमाडौंको प्राचीन वस्ती टोखामा पनि अपूर्व हर्षोल्लासका साथ मनाउने गरिन्छ । टोखा बिस्का नखः भनिने गरिएको बिस्का जात्रा टोखामा हरेक नयाँ बर्षको बैशाख १ गतेदेखि ४ गतेसम्म धुमधामका साथ मनाउने गरिन्छ ।

भोट अर्थात तिब्बतसंगको महत्वपूर्ण व्यापारिक केन्द्र मानिएको टोखा चाकुका लागि प्रख्यात शहर हो । भक्तपुरको झै पुरानाको मानिएको टोखाको बिस्का जात्रामा पनि काठमाडौं उपत्यकासहित बिभिन्न स्थानबाट जात्राप्रेमीहरु पुग्ने गरेका छन् ।

विशेषत उपत्यकाका काठ क्षेत्रका वासिन्दा पनि टोखाको बिस्का जात्रामा चार दिन नै सहभागी भएर हर्षपूर्वक मनाउने गर्छन् । ऐतिहाँसिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको जात्राका कारण टोखामा नयाँ बर्षका सुरुका दिनहरुमा लाखौ मानिसहरु पुग्ने गरेका छन् ।

सपनतीर्थ, चण्डेश्वरी मन्दिर, भुतखेलको आकर्षणसहित टोखाको बिस्का जात्राको महत्व पनि आफैमा पृथक रहदै आएको छ । अझ दक्ष प्रजापतिले यज्ञ गरेको स्थानकोरुपमा पनि टोखाको परिचय झल्काउने गरिएको छ ।

सपनतीर्थ मेलासंग जोडिने गरेको टोखाकोविस्केट जात्रा घोडेजात्रा अघि लिङ्गो गाढे पछि प्रारम्भ हुने चलन छ । जात्राको चार दिन अघि खोला थुनेर पोखरी बनाइन्छ । त्यहि पोखरीमा नुहाउन वैशाख १ गते श्रद्धालुहरु पुग्ने गर्दछन् । यो जात्रा औपचारिकरुपमा चार दिन भनिएपनि आठ दिनसम्म जात्रा मनाउने चलन अझै पनि विद्यमान छ । जात्राका क्रममा पूजाआजा गर्नुका साथै नेवार समुदायले आफ्नो भेषभुषा र संस्कृति झल्किने पहिरन लगाउने चलन छ ।

सपनतिर्थ मन्दिर परिसरको त्रिवेणी र दूधबेनी खोलाको संगम स्थललाई थुनेर बनाईएको पोखरीमा स्नान गर्दा कुष्ठरोगका साथै चिलाउनेजस्ता रोगहरुको पनि निराकरण हुने विश्वास गरिन्छ । उपत्यका भित्रका नेवार वस्ती भएका ठाँउहरु धर्मस्थली, मनमैजु, कीर्तिपुर, भक्तपुर र ललितपुर लगायतबाट सांस्कृतिक बाजागाजाका साथ सपनतीर्थ मेला भर्न आउने चलन छ ।

लिच्छविकालिन संस्कृति र परम्परा बोकेको मानिएको टोखाको सपन तीर्थ मेला र विस्केट जात्राले अझै पनि सरकारी महत्व नपाएको गुनासो भने बढ्दो छ ।

जात्रामा टोखाका महत्वपूर्ण मानिने शक्तिकेन्द्रहरु शिव, सरस्वती, गणेश, चण्डेश्वरी, इन्द्रायणी लगायत हिन्दू देवी देवताहरुको खट बनाई जात्रा चलाउने चलन छ ।