काठमाडौँ, असार ११, २०८३ (जुन २५, २०२६) — काठमाडौँको व्यस्त व्यापारिक केन्द्र विशाल बजारमा सर्वसाधारणले प्रयोग गर्न सक्ने अटोमेटेड एक्सटर्नल डिफिब्रिलेटर (एईडी) जडान गरिएको छ। यो पहल नेपालमा आपतकालीन स्वास्थ्य सेवा तथा समुदाय–आधारित जीवनरक्षक प्रणालीलाई सुदृढ बनाउने उद्देश्यले गरिएको हो।

यो सार्वजनिक एईडी स्थापना केही महिनाअघि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सुरु गरिएको कार्यक्रमपछि दोस्रो सार्वजनिक स्थानमा गरिएको स्थापना हो। यस कार्यक्रमको नेतृत्व हार्ट नेपाल ले गरेको छ भने अमेरिका नेपाल मेडिकल फाउन्डेसन (एएनएमएफ) ले सहयोग प्रदान गरेको छ।

विशाल बजारमा राखिएको एईडी आपतकालीन अवस्थामा सर्वसाधारणका लागि उपलब्ध रहनेछ। यसको निगरानी तथा सुरक्षा व्यवस्थामा विशाल बजार कम्प्लेक्स र नेपाल प्रहरीको जनसेवा इकाइले सहयोग गर्नेछन्। संस्थाले जीवनरक्षक पहललाई सफल बनाउन स्थान र आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराएकोमा विशाल बजारप्रति आभार व्यक्त गरेको छ।

नेपाल प्रहरीसँगको सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउँदै प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्की ले आपतकालीन अवस्थामा प्रहरी अधिकारीहरू प्रायः सबैभन्दा पहिले घटनास्थल पुग्ने भएकाले उनीहरूलाई एईडी तथा जीवनरक्षक सीपले सुसज्जित बनाउनु अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको बताए।

हार्ट नेपालका उपाध्यक्ष तथा सिपिआर कार्यक्रम प्रमुख डा. कमल थापाले शपिङ सेन्टर तथा व्यावसायिक केन्द्रहरूमा एईडी राख्नु आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै दैनिक हजारौँ मानिसको आवागमन हुने यस्ता स्थानहरूले अचानक हुने कार्डियाक अरेस्टका बिरामीलाई छिटो सहायता पुर्‍याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताए।

नेपालमा अस्पतालबाहिर हुने कार्डियाक अरेस्टपछि बाँच्ने दर अत्यन्त न्यून रहेको अनुमान गरिएको छ। यसको मुख्य कारण समयमै पहिचान नहुनु, प्रारम्भिक सिपिआरको अभाव तथा डिफिब्रिलेसनमा सीमित पहुँच रहेको बताइएको छ। एईडी सरल, सुरक्षित र प्रभावकारी उपकरण हो, जसले जीवन–धम्कीपूर्ण मुटुको असामान्य धड्कनलाई विद्युत् झटका दिएर सामान्य अवस्थामा फर्काउन मद्दत गर्दछ।

विशाल बजारमा जडान गरिएको एईडीमा प्रयोगकर्तालाई सहज मार्गदर्शन गर्न दृश्यात्मक निर्देशनका साथै आपतकालीन अवस्थाका लागि जानकारी दिने क्यूआर कोडसमेत राखिएको छ।

यो अभियान हार्ट नेपालको नेपाल लाइफसेभर्स कार्यक्रम अन्तर्गत सञ्चालन भइरहेको व्यापक पहलको हिस्सा हो। कार्यक्रममार्फत हालसम्म २,५०० भन्दा बढी सशस्त्र प्रहरी बलका सदस्यलाई सिपिआर तालिम प्रदान गरिएको, विद्यालय–आधारित सिपिआर शिक्षा कार्यक्रम सुरु गरिएको, जीवनरक्षक सीपलाई राष्ट्रिय पाठ्यक्रममा समावेश गर्न शिक्षा मन्त्रालयसँग सहकार्य गरिएको तथा देशभर सार्वजनिक एईडी पहुँच विस्तार गर्ने काम भइरहेको संस्थाले जनाएको छ।

एएनएमएफका अध्यक्ष डा. नारायण न्यौपाने ले सार्वजनिक स्थानमा जडान गरिने प्रत्येक एईडीले जीवन बचाउने अवसर सिर्जना गर्ने उल्लेख गर्दै यस्तो अभियानमा सहकार्य गर्न पाउँदा गर्व लागेको बताए।

हार्ट नेपालका संस्थापक तथा प्रमुख रणनीतिकार डा. रामु खरेल ले यो पहल केवल उपकरण जडान गर्ने कार्य मात्र नभई अस्पताल पुग्नुअघि नै जीवन बचाउन सक्ने प्रणाली निर्माण गर्ने दीर्घकालीन अभियान भएको बताए। उनका अनुसार सार्वजनिक एईडी पहुँच, सिपिआर तालिम र समुदायको सहभागितालाई एकीकृत गरेर अचानक हुने कार्डियाक अरेस्टबाट थप मानिसहरूको ज्यान जोगाउन सकिनेछ।

संस्थाले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूसँग सहकार्य गर्दै नेपालभर जीवनरक्षक तालिम तथा सार्वजनिक एईडी पहुँच विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।